Als je mijlpalen in je leven hebt die je ouders niet meer meemaken
Eindexamen doen, je eerste verkering, gaan studeren, of gewoon je verjaardag. Zomaar wat momenten dat het verlies van je ouders je in je gezicht kan meppen. Ze zijn er niet meer, en dat doet pijn. Iedere dag, maar net even dat beetje meer op speciale momenten in je leven. Hoe ga je daar in vredesnaam mee om?
Alle emoties zijn okay
Allereerst zou ik je willen meegeven dat iedere emotie die je hierover hebt, helemaal okay en van jou is. Misschien ben je verdrietig. Boos. Gefrustreerd. Geïrriteerd. Of gewoon chagrijnig. Misschien wel alles een beetje door elkaar. Dat is heel begrijpelijk. Er is geen vaste set emoties die je op een bepaald moment ‘zou moeten voelen’. Het ligt niet aan jou. Echt niet.
Delen met anderen
Al vervangen anderen nooit je ouders, het is goed om mijlpalen met anderen te delen. Dus als je eindexamen gaat doen, vertel het dan één of meer betrouwbare volwassenen. Zij kunnen met je meeleven. Nee, het is niet hetzelfde. Maar het is wél de moeite waard. Heb je geen volwassenen in je omgeving die je hiermee vertrouwt? Dat vind ik verdrietig voor je. Misschien is er een decaan op school met wie je dit kunt bespreken. Of één van je leraren. Of een vader of moeder van één van je vrienden. En als je je echt enorm eenzaam voelt, dan kan het echt enorm helpen om een dagboek bij te houden over wat je meemaakt. Echt!
Bedenk vooraf: hoe wil ik deze dag doorkomen?
Sommige mijlpalen zie je aankomen. Je verjaardag. Je diploma-uitreiking op school. Een bruiloft. Dat geeft je ook een klein beetje regie. Sta van tevoren even stil bij wat JIJ nodig hebt. Wil je mensen om je heen, of juist niet? Wil je het klein houden, of juist wel vieren? Wil je iets zeggen over je ouders, of juist niet? Er is geen juiste manier. Maar door hier vooraf even bij stil te staan, voorkom je dat de dag je volledig overvalt.
Maak ruimte voor twee ‘werkelijkheden’ tegelijk
Wat ingewikkeld kan zijn aan mijlpalen, is dat er vaak twee dingen tegelijk gebeuren. Iets moois én iets pijnlijks. Je haalt je diploma, maar je ouders zitten niet in de zaal. Je bent jarig, maar iemand die altijd belde, belt niet meer.
Het kan helpen om die twee werkelijkheden allebei serieus te nemen. Je hoeft niet te kiezen tussen blij zijn of verdrietig zijn. Het mag naast elkaar bestaan. Misschien lach je overdag en komt het ’s avonds alsnog binnen. Of andersom. Dat betekent niet dat je het “niet goed doet”. Het betekent dat je mens bent.
Neem je ouders op jouw manier mee
Je ouders zijn er fysiek niet meer, maar dat betekent niet dat ze geen plek meer kunnen hebben in je leven.
Sommigen vinden het fijn om iets kleins te doen op belangrijke momenten. Een foto meenemen. Een liedje draaien dat hen aan hen doet denken. Een sieraad van mama dragen. Of juist iets doen waarvan je weet: dit had mijn vader of moeder mooi gevonden. Of ‘gewoon’ thee drinken in de lunchroom waar je met je ouder(s) eens kwam. Bestel een taartje. Maak er een moment van. Je hoeft dat met niemand te delen (maar het mag natuurlijk wel!). Het kan iets heel persoonlijks zijn. Een stille manier om te zeggen: jullie horen hier nog steeds bij.
Verwacht niet dat anderen precies weten wat dit voor jou betekent
Dit is misschien een beetje pijnlijk, maar toch goed om te weten. Voor jou is een mijlpaal vaak enorm beladen. Voor anderen is het gewoon een feestelijk moment. Dat verschil kan pijnlijk zijn. Vooral als je je ouders kwijt bent. Want de meeste mensen zijn met zichzelf en de mensen om hen heem bezig. En soms vergeten ze soms bijna dat jouw ouders er niet meer zijn. Of ze weten niet goed wat ze moeten zeggen. Dat kan voelen als onbegrip, terwijl het vaak onvermogen is. Niet slecht bedoeld, maar wel horkerig (ja toch?). Als het kan, help mensen een beetje. Door iets te zeggen als: “Dit moment is voor mij ook lastig, omdat mijn ouders er niet zijn.” Je hoeft het niet groot te maken. Maar een klein beetje informatie kan al helpen.
Gun jezelf een uitweg
Sommige momenten worden gewoon te veel. Dat kan midden op een feest zijn. Of tijdens iets waar je eigenlijk bij móet zijn. Maar dan kun je het misschien gewoon even helemaal niet opbrengen. Bedenk vooraf dat je altijd even weg mag. Naar buiten. Naar het toilet. Of gewoon naar huis. Je hoeft niets vol te houden om het “goed” te doen. Voor jezelf zorgen is belangrijker dan aanwezig blijven. Echt!
Je mag het helemaal op je eigen manier doen
Misschien voelt het de eerste keren enorm rauw en overweldigend. Dat is logisch. Maar na verloop van tijd ontwikkel je vaak je eigen manier om met dit soort momenten om te gaan. Je leert wat werkt voor jou. Wat helpt. Wat je beter wel of niet kunt doen. Dat proces mag tijd kosten. Daar bestaan geen tijdlijnen voor. En nee, er komt geen moment waarop het “over” is. Maar er komt vaak wel meer ruimte. Meer stevigheid. En soms zelfs weer oprechte vreugde, zonder dat het schuldgevoel oproept. Dat is ook echt belangrijk om te onthouden: VOEL JE NOOIT SCHULDIG ALS JE EEN MOMENT VAN BLIJDSCHAP HEBT. JIj mag doorleven. Dat is heel erg de moeite waard. JIJ bent de moeite waard. En je ouders zouden niets liever hebben dan dat ze jou zouden zien lachen. Dat ze dat niet meer kunnen is verdrietig. Maar dat betekent niet dat jij niet zou mogen genieten van mooie, gelukkige, vrolijke momenten.
Nieuwe momenten die van jou zijn
Sommige momenten doen pijn omdat ze laten zien wie er ontbreekt. Maar er kunnen ook momenten ontstaan die juist van jou zijn. Niet omdat ze er vroeger waren, maar omdat jij ze nu maakt.
Je kunt ervoor kiezen om je eigen mijlpalen te creëren. Dat hoeven geen grote, officiële gebeurtenissen te zijn. Het kan ook gaan om iets wat voor jou betekenis heeft. De dag dat je ergens doorheen kwam. De eerste keer dat je iets deed wat je spannend vond. Of gewoon een moment waarop je voelt: ik ben hier nog, en ik ga verder. Soms helpt het om zo’n moment bewust te markeren. Op een manier die bij je past. Dat kan iets kleins zijn. Even stilstaan. Iets opschrijven. Iets doen waar je energie van krijgt. Het hoeft niet perfect en het hoeft niet uitgelegd te worden aan anderen. En misschien nog wel het belangrijkste. het hoeft niet altijd over je ouders of je verlies te gaan. Je mag ook momenten maken die gewoon over jouw leven nu gaan. Over wie je aan het worden bent. Over wat er wél is. Zo bouw je, stap voor stap, iets nieuws op. Niet in plaats van wat er was. Maar ernaast. Iets dat van jou is.
Voor mij zelf is het al heel lang geleden dat mijn ouders zijn overleden: 36 jaar. Dat is lang! En in februari 2024 ouder dan mijn moeder ooit heeft mogen worden. En nu, in 2026, merk ik dat ik in de tijd sindsdien mooie dingen heb mogen meemaken. Heb nieuwe mijlpalen in mijn leven ervaren die passen in mijn levensfase. Die verrijken mijn leven, en de rol die ik de levens van anderen mag vervullen. En dat is heel mooi!